Zabytki

Kompleks synagogalny we Włodawie

Synagoga Wielka

Budowę synagogi w latach 1764-1774 sfinansowała gmina żydowska oraz ówcześni właściciele Włodawy – Czartoryscy. Synagogę zaprojektowano w stylu późnego baroku, w miejscu dawnej, drewnianej bożnicy.
Jest jednym z najcenniejszych zabytków sakralnej architektury żydowskiej w Polsce. Reprezentuje typ tzw. „dziewięciopolowy”, wykształcony na początku XVII wieku i trwający w żydowskim budownictwie synagogalnym do połowy XIX wieku. Ukształtowanie synagogi w obecnej postaci łączone jest z Izaakiem Lurią, który był inicjatorem zmian rytuału liturgicznego. Synagoga składa się z sali modlitw, do której przylegają parterowe babińce. W latach niemieckiej okupacji synagogę została sprofanowana przez okupantów, którym służyła za magazyn wojskowy. Zniszczono wówczas niemal całe wyposażenie wewnętrzne. Zachowała się tylko w sali modlitw neobarokowa szafa ołtarzowa aron ha-kodesz z roku 1936 wykonana w stiuku i polichromowany. Dekoracyjne elementy aron ha-kodesz korespondują z treściami płaskorzeźb w medalionach na sklepieniach. Przedstawiają one popularne w żydowskiej mistyce i sztuce zwierzęta o szerokiej symbolice religijnej.

Synagoga Mała
Drugim budynkiem włodawskiego kompleksu synagogalnego jest Mała Synagoga pochodząca z przełomu XVIII/XIX wieku, wybudowana w stylu klasycystycznym. Od początku budynek pełnił dwie funkcje. Był domem modlitwy oraz miejscem studiów Tory i ksiąg talmudycznych. Stąd jego nazwa Bet ha-midrasz czyli dom studiów i nauki. W budynku zachowały się fragmenty polichromii ściennych oraz częściowo szafa ołtarzowa.

Dom Pokahalny czyli nowy Bet ha-midrasz
Został wzniesiony w 1928 roku. Po remoncie został częściowo przebudowany wewnątrz i zaadaptowany do celów administracyjno-wystawienniczych.

ul. Czerwonego Krzyża 7
22-200 Włodawa
www.muzeumwlodawa.pl

 

 

Państwowe Muzeum na Majdanku w Lublinie- dawny obóz koncentracyjny

Niemiecki obóz koncentracyjny w Lublinie powstał w październiku 1941 roku w wyniku decyzji Heinricha Himmlera. Jego potoczna nazwa Majdanek pochodzi od dzielnicy Lublina, na której się znajduje – Majdan Tatarski. Miał to być niewielki obóz koncentracyjny dla 25-50 tysięcy więźniów, którzy mieli stanowić darmową siłą roboczą w realizacji planów budowy niemieckiego imperium na Wschodzie.
Pierwotne założenia dotyczące wielkości obozu modyfikowano kilkakrotnie, każdorazowo zwiększając jego rozmiary i planowaną liczbę więźniów. Majdanek miał się stać tym samym największym obozem w okupowanej Europie. Na pełną realizację tych planów nie pozwoliły trudności gospodarcze, słabo rozbudowana trakcja kolejowa oraz niepowodzenia na froncie wschodnim.
Obozem zarządzał komendant z załogą licząca ok. 1200 osób. Funkcję komendanta sprawowali kolejno: Karl Koch, Max Kögel, Hermann Florstedt, Martin Weiß i Arthur Liebehenschel. Obóz nosił początkowo nazwę Kriegsgefangenenlager der Waffen SS Lublin – obóz dla jeńców wojennych, zaś w lutym 1943 został przemianowany na Konzentrationslager Lublin – obóz koncentracyjny.

Majdanek funkcjonował od października 1941 do lipca 1944. Początkowo osadzano tu jedynie mężczyzn. Po roku zaczął funkcjonować również obóz dla kobiet. Więźniami tego obozu były także dzieci żydowskie, białoruskie i polskie.
Obóz zajmował powierzchnię 270 ha. Składał się z trzech sektorów: segmentu SS, kompleksu gospodarczego oraz części więźniarskiej, którą tworzyło pięć tzw. pól z drewnianymi barakami do zakwaterowania więźniów. Warunki obozowe były bardzo złei wskaźnik śmiertelności wśród więźniów przyjętych do obozu był na Majdanku wysoki, nawet na tle innych niemieckich obozów. Z reguły przepełnione baraki były pozbawione podstawowych urządzeń sanitarnych. Sytuację pogarszał brak wody, żywności, odzieży, lekarstw.
Więźniowie ginęli w egzekucjach, mordowano ich w komorach gazowych. Wg najnowszych ustaleń spośród prawdopodobnie 150 tys. więźniów, którzy przeszli przez Majdanek, życie straciło blisko 80 tysięcy osób, w tym około 60 tysięcy Żydów. Dla zatarcia śladów zbrodni zwłoki pomordowanych i zmarłych palono na stosach spaleniskowych i w krematorium.         Tragiczna historia lubelskiego obozu koncentracyjnego dobiegła końca 23 lipca 1944, po wkroczeniu do Lublina Armii Czerwonej.
Droga Męczenników Majdanka 67
20-325 Lublin
www.majdanek.pl

Brama Krakowska w Lublinie

Brama Krakowska jest jedną z najbardziej charakterystycznych budowli miasta. Położona przy trakcie prowadzącym do Krakowa była świadkiem setek lat historii Lublina. Została zbudowana po najeździe Tatarów w 1341 roku. Wtedy zapadła decyzja o otoczeniu Lublina murami obronnymi z dwoma bramami. W obecnym wyglądzie Bramy można zaobserwować nawarstwienia różnych stylów architektonicznych. Najstarszy jest ceglany korpus gotycki, do którego przylega XVI-wieczne przedbramie z krenelażem. Część wyższa nakryta jest barokowym hełmem z monogramem króla Stanisława Augusta. Dawniej Brama Krakowska pełniła funkcję czatowni straży pożarnej. Była również wykorzystywana do celów mieszkalnych – dla trębacza, wrotnego oraz dla dyrektora zegara miejskiego. Obecnie znajduję się w niej Muzeum Historii Miasta Lublina. Brama jest również miejscem, w którym spotkać możemy artystów malarzy oraz początkujących muzyków, którzy jak niegdyś ich poprzednicy grają „dla przyjemności mieszkańców piękne pieśni na swych instrumentach”.

Plac Łokietka 3

20-109 Lublin

 

Brama Grodzka w Lublinie

Brama Grodzka w Lublinie jest jednym z  pierwszych murowanych elementów obwarowań miasta. Została zbudowana w 1342 roku w czasach Kazimierza Wielkiego. Dzisiejszy wygląd Bramy Grodzkiej zawdzięczamy  Dominikowi Merliniemu – nadwornemu architektowi króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, który dokonał jej przebudowy w 1785 roku. Świadczy o tym zapisana cyframi data przebudowy na elewacji bramy oraz monogram królewski „SAR”(Stanislavus Augustus Rex). Brama zmieniła wówczas funkcję z obronnej na mieszkalno – handlową.
Brama Grodzka zwana była także Bramą Żydowską, ponieważ była przejściem pomiędzy Starym Miastem, a dzielnicą żydowską. Obecnie wraz z przylegającymi budynkami jest siedzibą Ośrodka Brama Grodzka –  Teatr NN.
ul. Grodzka 21
20-112 Lublin

Archikatedra św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Lublinie

Lubelska katedra jest największym kościołem w Lublinie, pełniącym funkcję kościoła archikatedralnego Archidiecezji Lubelskiej. Uznawana jest za perłę baroku na Lubelszczyźnie. Powstała jako kościół jezuicki, wzorowany na rzymskim kościele Il Gesu. W pierwotnej formie zaprojektowana została w 1586 roku przez Jana Marię Bernardoniego, zakonnika jezuickiego. W 1757 wnętrze świątyni pokryto iluzjonistycznymi freskami autorstwa Józefa Meiera, nadwornego malarza Augusta III Mocnego. Dużym zainteresowaniem wśród zwiedzających cieszy się Zakrystia Akustyczna oraz skarbiec z cennymi zbiorami przedmiotów liturgicznych. W świątyni znajdują się również liczne zabytki ruchome, takie jak piętnastowieczna brązowa chrzcielnica oraz siedemnastowieczny, monumentalny ołtarz główny z czarnej gruszy libańskiej.

ul. Królewska 10

20-109 Lublin

 

Cerkiew prawosławna pw. Przemienienia Pańskiego w Lublinie

Cerkiew prawosławna Przemienienia Pańskiego mieści się przy jednej z najstarszych ulic Lublina – ulicy Ruskiej. Pierwsza drewniana świątynia powstała w XV wieku, zaś druga murowana ufundowana w tym miejscu w 1588 przez Zygmunta III Wazę, uległa poważnemu pożarowi na początku XVII wieku. Istniejący do dziś budynek cerkwi został wystawiony w 1607 roku i poświęcony w 1633 roku przez jednego z najwybitniejszych hierarchów na katedrze kijowskiej – metropolitę Piotra Mohyłę.
W jej wnętrzu na uwagę zasługuje wspaniały, bogato rzeźbiony ikonostas. Jego powstanie datuje się na 1. poł. XVII wieku. Niektóre ikony znajdujące się w nim datowane są nawet na poł. wieku XVI, jako ikony ocalałe i przeniesione z wystroju poprzedniej, drewnianej cerkwi. Ten wysokiej klasy zabytek zachował się do dzisiaj w bardzo dobrym stanie. Mimo upływu czasu możemy oglądać go w prawie niezmienionej formie.
Warto dodać, iż do chwili odzyskania przez kościół prawosławny świątyni w Szczebrzeszynie cerkiew w Lublinie była najstarszą nieprzerwanie istniejącą świątynią prawosławną w Polsce i miejscem gdzie powstało jedno z pierwszych bractw prawosławnych w Rzeczypospolitej (1586 r.).
ul. Ruska 15
20-126 Lublin

Dawna Uczelnia Mędrców – JESZIWAS CHACHMEJ w Lublinie

Jesziwas Chachmej uchodziła za jedną z najnowocześniejszych i najznakomitszych uczelni rabinackich na świecie. Działała w latach 1930-1939.  Pomysłodawcą jej utworzenia był rabin Majer Szapiro. Gmach uczelni był jednym z najbardziej reprezentacyjnych budynków w tamtym okresie. W uczelni znajdowała się m.in.  aula wykładowa, pełniąca także rolę bożnicy, specjalna sala z makietą Świątyni Jerozolimskiej oraz jeden z najbogatszych w Polsce księgozbiorów judaistycznych – 12-13 tysięcy tomów – zaginiony podczas wojny.
Od 2006 roku Jesziwa należy do  Warszawskiej Gminy Żydowskiej, znajdują się tam sala modlitw, sale spotkań i biblioteka.
ul. Lubartowska 85
20-123 Lublin

Domek Kata w Lublinie

To jedyna tego typu budowla w Polsce. Tzw. Domek Kata w Lublinie to dawna szubienica wzmiankowana po raz pierwszy już w 1408 roku.
Zachowany do dziś budynek w kształcie ośmioboku datowany jest na 2. połowę XVI wieku i  był niegdyś częścią większego kompleksu. Prawdopodobnie służył do przechowywania narzędzi kaźni, tu też znajdowały się pomieszczenia dla kata. Egzekucje odbywały się na zewnątrz, na drewnianym, nieistniejącym już pomoście. W pobliżu grzebano samobójców i przestępców.
Początek XIX wieku to przebudowa Domku Kata na prochownię, później został on zaadaptowany na domek ogrodnika. Pod koniec XX w. mieściło się w nim prywatne mieszkanie.
ul. Długosza 4a
20-054 Lublin

 Donżon w Lublinie

Lubelski donżon to zabytek sztuki romańskiej i jedna z najstarszych budowli na Lubelszczyźnie. Jest jednocześnie najbardziej na wschód wysuniętym obiektem tego typu w Europie.
Powstał w XIII wieku jako budowla obronno-mieszkalna. Ta trzykondygnacyjna budowla budzi zachwyt nad mistrzostwem i doświadczeniem ówczesnych muratorów. Grubość muru cylindrycznej wieży dochodzi do 3,4 metra. Wewnątrz biegnie spiralna klatka schodowa z otworami. Na 3. kondygnacji zachowało się romańskie okno biforyjne. Obecnie donżon nie jest udostępniony do zwiedzania.
ul. Zamkowa 9
20-117 Lublin

 Kaplica Trójcy Świętej w Lublinie

 
Kościół Trójcy Świętej nazywany Kaplicą Zamkową jest jednym z najcenniejszych i najciekawszych zabytków sztuki średniowiecznej w Polsce i w Europie. Ta gotycka budowla wzniesiona w XIV wieku przez Kazimierza Wielkiego odgrywała przez kolejne stulecia znaczącą rolę w dziejach Lublina. Jest to miejsce, w którym stykają się ze sobą kultury Wschodu i Zachodu.
We wnętrzu gotyckiej świątyni w 1418 roku wykonano bezcenne malowidła bizantyńsko-ruskie. Ich fundatorem był król Władysław Jagiełło, który został sportretowany dwukrotnie wśród wypełniających wnętrze scen religijnych. Malowidła w kaplicy nie są dziełem jednego artysty, ale zespołu składającego się z kilku malarzy o różnym rodowodzie artystycznym. Przewodził im mistrz Andrzej. Potwierdza to zachowany na łuku tęczowym napis fundacyjny informujący także o dacie zakończenia prac – 10 sierpnia 1418 roku.
Polichromia pokrywająca niemal całą powierzchnię sklepień i ścian jest najlepiej zachowanym zabytkiem z fundacji Jagiełły. Unikalna w skali europejskiej Kaplica Trójcy Świętej jest wyjątkową atrakcją dla znawców i miłośników zabytków przeszłości zwiedzających Lublin.
ul. Zamkowa 9
20-117 Lublin

Kościół Dominikanów w Lublinie

Lubelski kościół Dominikanów zbudowany został dzięki fundacji Kazimierza Wielkiego w 1342 roku. Budowla gotycka była dużo mniejsza od obecnej, dopiero w XV wieku dobudowane zostały dwie nawy boczne. W XVI wieku został przebudowany w stylu renesansu lubelskiego. Przepiękna fasada frontowa została wzniesiona w początkach XVII wieku. Wtedy to dobudowano również jedenaście kaplic bocznych, które odznaczają się szczególnymi walorami artystycznymi. W kaplicy Szaniawskich znajduje się słynne malowidło przedstawiające pożar miasta z 1719 roku.
Dla miłośników sztuki świątynia ta stanowi doskonały podręcznik historii – to jedyny kościół w Lublinie, w którym widoczne są wpływy każdego stylu architektonicznego: jest tu gotyckie prezbiterium, zakrystia i sala unii, wspaniałe renesansowe sklepienia z freskami, barokowe i rokokowe ołtarze oraz ambony, złocony klasycystyczny ołtarz. Dominikanie udostępniają również jedno ze skrzydeł klasztoru, gdzie odbywają się co roku Zaduszki Jazzowe, a w niedziele po mszy świętej można tam usiąść przy stolikach i napić się herbaty lub kawy przy pysznym ciastku. Organizują także Wigilię Starego Miasta, podczas której można wspólnie ubrać choinkę i pośpiewać kolędy, posmakować przysmaków regionalnych i podziwiać występy artystyczne.
ul. Złota 9
20-113 Lublin

Kościół Ewangelicko-Augsburski pw. Trójcy Świętej w Lublinie

Kościół ewangelicko-augsburski w Lublinie wzniesiono w latach 1785-1788 według projektu Augusta Zyhlerta. Jest to skromna, jednonawowa budowla w stylu klasycystycznym z niewielką wieżą. Barokowe elementy wyposażenia: ołtarz i ambonę przeniesiono z Piask. Obecnie stanowi największy zbór we Wschodniej Polsce oraz czwarty co do wielkości w diecezji warszawskiej. Znajduje się tutaj także największy w Polsce – i jeden z największych w Europie – zbiór trumiennych tablic epitafijnych, wykonanych z miedzi, mosiądzu i żelaza.

ul. I Armii Wojska Polskiego 10

20-078 Lublin

 

Kamienica Lubomelskich w Lublinie

Nazwa kamienicy pochodzi od nazwiska znanej rodziny patrycjuszowskiej, do której należała od początku XVI wieku. Na fasadzie znajdują się pozostałości renesansowego portalu z datą 1540, gmerkiem Zadora Lubomelskich i napisem „Jan Lubom”. W pierwszej kondygnacji piwnic przeznaczonych na winiarnię około 1580 roku powstała polichromia sławiąca epikureizm i chwałę miłości. Jest to rzadki w Polsce przykład renesansowych polichromii o tematyce świeckiej.
W pomieszczeniu na parterze odkryto także fresk przedstawiający najstarszy znany widok Lublina z czasów jagiellońskich.
ul. Rynek 8
20-113 Lublin

 

 

 

W tej witrynie stosujemy pliki cookies. Standardowe ustawienia przeglądarki internetowej zezwalają na zapisywanie ich na urządzeniu końcowym Użytkownika. Kontynuowanie przeglądania serwisu bez zmiany ustawień traktujemy jako zgodę na użycie plików cookies. Więcej w "Polityce Cookies".